De Kennisrotonde, een dienst van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs, onderzocht wat er uit onderzoek bekend is over de invloed van de pauzeduur op concentratie en prestaties van basisschoolleerlingen.
De conclusie is duidelijk én voorzichtig: de duur van een pauze heeft geen duidelijk effect op de concentratie en leerprestaties van basisschoolleerlingen. Er zijn wel aanwijzingen dat leerlingen zich beter kunnen concentreren als zij meerdere keren per dag een korte pauze hebben.
Mogelijk nemen ook de rekenprestaties dan toe. Omdat er weinig onderzoek naar is gedaan en de kwaliteit daarvan niet sterk is, kunnen daar geen harde conclusies aan worden verbonden.
Een langere pauze is niet automatisch beter
Meer pauzetijd betekent dus niet automatisch dat leerlingen zich daarna beter kunnen concentreren of beter presteren. Interessanter is de aanwijzing dat meerdere korte pauzes gedurende de dag mogelijk effect hebben. Het onderzoek geeft alleen geen antwoord op de vraag hoe vaak zo’n pauze nodig is of hoeveel minuten die pauze precies moet duren. Ook daarover is nog te weinig bekend.
Voor scholen levert het onderzoek daarom geen nieuw pauzerooster op. Het geeft wel aanleiding om te kijken naar de verdeling van inspanning en onderbreking gedurende de schooldag.
Inspannen en ontspannen
Binnen Jeelo is er in de competentielijn Bewegen aandacht voor inspannen én ontspannen. Leerlingen leren niet alleen hun lichaam in te spannen, maar ook bewust te ontspannen. Daarbij gaat het onder andere om herkennen wat er in je lichaam en met je gevoel gebeurt en wat helpt om weer tot rust te komen en de concentratie terug te krijgen.
Lees ook eens ons artikel over de sportieve start van ‘Zorgen voor jezelf en anderen’ bij ’t Tuselant
Dat is een andere invalshoek dan alleen bepalen hoeveel minuten pauze een leerling nodig heeft. Concentratie is ook iets waar leerlingen zelf steeds bewuster mee leren omgaan.
Wanneer lukt het om je aandacht erbij te houden? Wanneer merk je dat dat minder goed gaat? En wat helpt om daarna weer verder te kunnen?
Wat kun je als school met dit onderzoek?
Het onderzoek geeft vooral reden om voorzichtig te zijn met aannames. Een langere pauze is niet aantoonbaar beter. Meerdere korte pauzes lijken mogelijk wel iets op te leveren, maar daarover is nog onvoldoende bekend om algemene richtlijnen te geven.
Voor een school kunnen daarom deze vragen interessant zijn:
- Hoe zijn pauzes nu verdeeld over de schooldag?
- Zijn er lange periodes waarin leerlingen achter elkaar geconcentreerd moeten werken?
- Op welke momenten krijgen leerlingen echt gelegenheid om even te stoppen?
- Leren leerlingen herkennen wat zij nodig hebben om zich opnieuw te kunnen concentreren?





